Menu
Tako rzecze ZaratustraIdeeBiblioteka
doktryna

Wybawienie przeszłości

Erlösung

Wybawić to, co minione, i przetworzyć każde „To było” w „Tak właśnie chciałam!”; niechęć woli wobec czasu jest korzeniem zemsty.

Idee pokrewne

Rozdziały, które głównie o niej mówią

W książce · fragmenty: 6

Część druga

Określenie wyzwoleniaXLII. O wyzwoleniu
Przeszłych wyzwolić, wszelkie »Było« przetworzyć w »Takom ja właśnie chciał!« — oto co bym dopiero wyzwoleniem zwał!

Kluczowe w księdze sformułowanie wyzwolenia jako przetworzenia każdego „Było” w „Takom ja właśnie chciał!”.

Czytaj w książce →
Wola twórcza i chcenie wsteczXLII. O wyzwoleniu
Odwodziłem was od tych starych baśni, gdym uczył: »wola jest twórcą«. Wszelkie »to było« jest ułomkiem, zagadką, okrutnym przypadkiem, póki twórcza wola na to nie powie: »lecz tak ja właśnie chciałam!« — aż póki twórcza…

Pyta, kto nauczył wolę chcenia wstecz.

Czytaj w książce →

Część trzecia

Nadczłowiek, wyzwolenie i zachód słońcaLVI. O starych i nowych tablicach
Tam też i słowo „nadczłowiek” na drodze podjąłem oraz i to, że człowiek jest czymś, co przezwyciężonym być winno, — że człowiek jest mostem, a nie celem: sławiącym swe szczęście za to południe i wieczór, jako że to jest…

Wyzwolić przeszłość to przetworzyć wszelkie „To było”, póki wola nie rzeknie: „Tak właśnie chciałam!”.

Czytaj w książce →
Przetworzyć wszelkie „To było”LVI. O starych i nowych tablicach
Przeszłość w człowieku wyzwolić i wszelkie „To było” przetworzyć, póki wola nie rzeknie: „Tak właśnie chciałam! Tak chcieć będę —”

Oto formuła wyzwolenia: wola przemienia przeszłość w coś, czego sama chciała.

Czytaj w książce →
Nowe szlachectwo patrzy ku krainie dzieciLVI. O starych i nowych tablicach
Tym jest me współczucie dla wszelkiej przeszłości, iż oto widzę: na pastwę oddana jest ona, — na pastwę łaski, ducha i urojeń pokoleń następnych, które wszystko „co było” na most swój przeinaczają! Wielki, przemocny…

Wynagradzając swym dzieciom to, że są dziećmi swych ojców, wyzwalają całą przeszłość.

Czytaj w książce →

Nietzsche w innych pismach

Mówienie „tak” aż po odkupienie przeszłościFriedrich Nietzsche · Ecce Homo, 1888Nietzsche

Nietzsche twierdzi, że tylko Dionizos cierpi tak jak w „Pieśni nocnej”, na którą odpowiedzią byłaby Ariadna, i że zadaniem życiowym Zaratustry, a zarazem jego własnym, jest mówienie „tak”, które usprawiedliwia i odkupuje wszystko, co minione, przytaczając ustęp o przetapianiu ułamków i przemienianiu każdego „tak było” w „tak chciałem”.

Uznaje odkupienie przeszłości za życiowe zadanie Zaratustry i samego Nietzschego.

Odkupić nawet wszystko, co minioneFriedrich Nietzsche · Ecce Homo, 1888Nietzsche

Nietzsche twierdzi, że zadaniem życiowym Zaratustry jest mówienie „tak”, które sięga aż do usprawiedliwienia i odkupienia wszystkiego, co minione.

Zwięzła formuła łącząca potwierdzenie z odkupieniem przeszłości.

Co mówili krytycy

Maksymy z nowych tablicGeorg Brandes · Aristocratic Radicalism, 1889wykład

Brandes parafrazuje maksymy nowych tablic Zaratustry: nie oszczędzaj bliźniego, nie ma odpłaty, strzeż się dobrych, którzy nigdy nie mówią prawdy, nowa szlachta, która kocha ziemię swoich dzieci i tak odkupuje przeszłość, małżeństwa na próbę, popchnij to, co upada, zachowaj się dla godniejszych wrogów, a twórcy są twardzi.

Miłość ziemi dzieci wynagradza to, że jest się dziećmi swoich ojców, i odkupuje całą przeszłość.

Odkupienie jako „tak chciałem”Anthony M. Ludovici · Notes on Thus Spake Zarathustra, 1909interpretacja

Ludovici wyjaśnia, że wielcy ludzie z rozdziału „O zbawieniu” to odwróceni kalecy z jedną nadmiernie rozwiniętą zdolnością, a odkupienie u Nietzschego to umiejętność powiedzenia o wszystkim, co minione: „tak chciałem”; niezdolność do tego jest źródłem zemsty i kary, jej eufemizmu, podczas gdy człowiek wdzięczny nawet za swoich wrogów i nieszczęścia nie zna ani zemsty, ani rozpaczy.

Określa odkupienie jako potwierdzenie całej przeszłości, nawet najgorszych nieszczęść.