Menu
Tako rzecze ZaratustraIdeeBiblioteka
temat

Wojna, wojownik i męstwo

Krieg, Krieger, Mut

Kochajcie pokój jako środek do nowych wojen; męstwo jako najlepszy zabójca, zabijający nawet śmierć; posłuszeństwo i nieposłuszeństwo wojownika.

Rozdziały, które głównie o niej mówią

W książce · fragmenty: 19

Część pierwsza

Wojna i zazdrość między cnotamiV. O radości i namiętnościach
Bracie mój, jeśli z szczęśliwych jesteś, to posiadasz jedną tylko cnotę, a nie więcej: przez taki most łatwiej się przechodzi. Czcigodny jest ten, co wiele cnót posiada. Ciężki to jednak los. Niejeden szedł na pustynię…

Wojna, zazdrość i niedowierzanie między cnotami zostają nazwane koniecznymi.

Czytaj w książce →
W górach najbliższą drogą jest droga od wierzchołka do wierzchołka: lecz na to trzeba mieć długie nogi. Przypowieści niechaj tu będą wierzchołkami, a ci, do których się mówi, wielcy i rośli. Powietrze rzadkie i czyste,…

Mądrość jest kobietą, która kocha tylko wojownika: odważnego, beztroskiego, szyderczego i gwałtownego.

Czytaj w książce →
Prawda dla braci w wojnie: szukajcie swego wrogaX. O wojnie i o ludzie wojennym
Przez naszych najlepszych wrogów oszczędzani być nie pragniemy, zarówno jak i przez tych, których umiłowaliśmy z głębi duszy. Zezwólcież mi zatem prawdę wam rzec! Bracia moi w wojnie! Umiłowałem was z głębi duszy, byłem…

Zaratustra wzywa wojowników, a nie żołnierzy w mundurach — takich, którzy szukają własnego wroga i walczą o swe myśli.

Czytaj w książce →
Winniście miłować pokój jako środek nowej wojny. Zaś pokój krótki bardziej, niźli długi. Was nie wzywam ja do pracy, lecz do walki. Was nie nawołuję do pokoju, lecz do zwycięstwa. Waszą pracą niech będzie walka, waszym…

Pokój ceniony jest tylko jako środek nowych wojen, a dobra wojna uświęca każdą sprawę.

Czytaj w książce →
Szpetność, wyniosłość i dumni wrogowieX. O wojnie i o ludzie wojennym
Nazywają was ludźmi bez serca: lecz wasze serce jest prawdziwe, a ja kocham wstydliwość waszej serdeczności. Wy wstydzicie się waszego przypływu, jako inni wstydzą się swego odpływu. Szpetni jesteście? Niechże i tak…

Wojownicy mają czcić swych wrogów — nienawidzić ich, lecz nigdy nimi nie gardzić — i dzielić ich powodzenia.

Czytaj w książce →
Posłuszeństwo jako dostojeństwo wojownikaX. O wojnie i o ludzie wojennym
Bunt — to dostojeństwo w niewolniku. Waszym dostojeństwem niech będzie posłuszeństwo! Wasze rozkazywanie nawet niech będzie posłuszeństwem. Dobremu wojownikowi brzmi milej „musisz”, niźli „chcę”. I wszystko, co wam jest…

Dostojeństwem wojownika jest posłuszeństwo, nie niewolniczy bunt, a samo rozkazywanie jest formą posłuszeństwa.

Czytaj w książce →
Najwyższa myśl jako rozkaz: pokonać człowiekaX. O wojnie i o ludzie wojennym
Wasze umiłowanie życia, niech będzie miłością waszej najwyższej nadziei: a najwyższą nadzieją waszą niech będzie najwyższa myśl życia! Zaś najwyższą myśl waszą winniście mnie pozwolić sobie rozkazać, — a brzmi ona:…

Wojownik żyje życiem posłuszeństwa i wojny i nie chce, by go oszczędzano.

Czytaj w książce →
Często pragnie się miłością przeskoczyć tylko zawiść. Często również urażamy, czynimy sobie wroga, aby ukryć, iż sami jesteśmy urażalni. „Bądźże przynajmniej mym wrogiem!” — tako mówi prawdziwa pokora, co o przyjaźń…

Kto chce mieć przyjaciela, musi chcieć za niego wojować, a więc umieć być wrogiem.

Czytaj w książce →

Część druga

Włócznia, burza i wdzięczność wobec wrogówXXIII. Dziecię ze zwierciadłem
A gdy najdzikszego z mych koni dosiąść pragnę, włócznia mi moja najlepiej wonczas wygadza: ona mej nodze każdego czasu rada służy: — Ta włócznia, którą w mych wrogów cisnę! Jakżem wdzięczny nieprzyjaciołom moim, że…

Dziękuje wrogom, że ma w kogo cisnąć swą włócznią.

Czytaj w książce →
I patrzcież mi, przyjaciele! Tu oto, gdzie tarantuli nora, wznoszą się ku górze ruiny starej świątyni, — spojrzyjcież mi tylko rozjaśnionymi oczy! Zaprawdę, kto tu niegdyś myśli swoje w kamieniu spiętrzył, ten życia…

Walka i wrogość ukazane są jako piękne; Zaratustra prosi przyjaciół, by byli sobie wrogami pewnie i pięknie.

Czytaj w książce →

Część trzecia

Odwaga najlepszym zabójcąXLVI. O widmie i zagadce
Jest we mnie jednak coś, co się odwagą zowie: zabijała ona zawsze wszelkie pognębienie. Odwaga ta nakazała mi wreszcie stanąć i zapytać: „Karle! Ty! Albo ja!” Odwaga jest najlepszym zabójcą, — odwaga, która *naciera*:…

Odwaga, która naciera, zabija pognębienie, zawrót nad przepaścią i współcierpienie.

Czytaj w książce →
Zaoszczędzajcie się dla godniejszych wrogówLVI. O starych i nowych tablicach
Kocham walecznych: nie dosyć to jednak kordem być tylko rąbiącym, — należy też wiedzieć „rąb, a bacz, *kogo* zacz!” Często więcej waleczności jest w tym, że się ktoś przemoże i minie: aby się dla godniejszego…

Waleczność oznacza wybór godnego wroga, którego można nienawidzić i z którego można być dumnym, a mijanie innych.

Czytaj w książce →

Część czwarta i ostatnia

Na tych rymach Zaratustry paśli się królowie; zaczem król po prawej rzecze: — O, Zaratustro, jakżeśmy dobrze uczynili, wybrawszy się w drogę, aby ciebie ujrzeć! Albowiem wrogowie twoi pokazali nam obraz twój w swoim…

Królowie przytaczają naukę Zaratustry o pokoju jako środku ku nowym wojnom i o dobrej wojnie, która każdą rzecz uświęca.

Czytaj w książce →
Pokój jako środek ku nowym wojnomLXIII. Rozmowa z królami
*Słyszeć* go musimy, tego co poucza: „winniście miłować pokój jako środek ku nowym wojnom, zaś krótki pokój bardziej, niż długi!”

Król przypomina wcześniejszą naukę, że pokój należy miłować tylko jako środek ku nowym wojnom.

Czytaj w książce →
Orla odwaga wobec przepaściLXXIII. O człowieku wyższym
Dusze zimne, muły, ślepce i opoje krzepkimi sercem dla nas nie są. Serce posiada, kto trwogę zna, lecz ją *zmaga*; kto przepaść widzi, lecz widzi ją z *dumą*.

Odwagę określa jako znać trwogę i ją zmagać, widzieć przepaść, lecz z dumą.

Czytaj w książce →
*Trwoga* bowiem — jest naszym stanem wyjątkowym. Odwaga wszakże, żądza przygód, ochoczość do wszystkiego, co niepewne, na co nikt się jeszcze nie poważył — *odwaga* zda mi się człowieka przedhistorią całą.

Zaratustra czyni korzeniem dziejów ludzkich i ducha odwagę, nie trwogę.

Czytaj w książce →

Co mówili krytycy

Nadczłowiek i Asgard RenanaGeorg Brandes · Aristocratic Radicalism, 1889interpretacja

Brandes dowodzi, że Nietzsche, kochając walkę dla niej samej, za postęp uznaje jedynie wyhodowanie wyższego, silniejszego gatunku, nadczłowieka, nawet kosztem poświęcenia mas, i że wizja ta tak przypomina pół żartem snute marzenie Renana o fabryce bogów, iż wpływ Renana nie budzi wątpliwości, choć Nietzsche zamienił to w dogmat i nigdy mu tego nie przyznał.

Wielkość ruchu mierzy się ofiarami, jakich wymaga.

Wojna, nierówność i niemiecki militaryzmGeorg Brandes · Aristocratic Radicalism, 1889ocena

Brandes dowodzi, że Nietzsche, podobnie jak Hartmann, przeczy możliwości równości i pokoju, ponieważ życie jest nierównością i wojną, wysławiając dobrą wojnę, która uświęca każdą sprawę, i że obaj odzwierciedlają militaryzm nowego Cesarstwa Niemieckiego, przy czym Nietzsche różni się tylko tym, że chce wojny, by nie wymarła męskość.

Brandes wywodzi pochwałę wojny z ducha Niemiec Bismarcka.

Współzawodnictwo, zwycięstwo i przewartościowanieH. L. Mencken · The Philosophy of Friedrich Nietzsche, 1908interpretacja

Mencken dowodzi, że dla Nietzschego instynkt i eksperyment ujawniają własną moc, że szczęście polega na niepohamowanym poddawaniu się woli mocy w nieustannym współzawodnictwie, przytaczając Zaratustrowe „nie do pokoju, lecz do zwycięstwa” i rzucanie kośćmi ze śmiercią, i że oznacza to krucjatę przeciw etyce poświęcania się dla niższych oraz przewartościowanie, które uwalnia wolę mocy od niesławy.

Używa Zaratustrowego wezwania do zwycięstwa zamiast pokoju jako reguły nieustannego sprawdzania i eliminowania niezdatnych.

Szlachetna niegodziwość ludzi wyższychAnthony M. Ludovici · Notes on Thus Spake Zarathustra, 1909interpretacja

Ludovici dowodzi, że pozbawienie człowieka wyższego jego tak zwanej niegodziwości może zadać gwałt temu, co w nim największe, i że najszlachetniejsza niegodziwość, niegodziwość odwagi i stanowczości, zanika pod rządami moralności niewolniczych, dlatego Nietzsche wołał, że najgorsze w człowieku jest tak małe i że dobrze jest być dzielnym.

Odwaga jako szlachetna niegodziwość, którą Nietzsche chciał zachować.

Twarde łoże dla ludzi wyższychAnthony M. Ludovici · Notes on Thus Spake Zarathustra, 1909interpretacja

Ludovici utrzymuje, że powitanie Zaratustry potwierdza jego tezę, iż filozofia ta ma dać ludziom wyższym wielką nadzieję, lecz surowo: Nietzsche chce być dla ludzi wyższych twardym łożem, czynić ich twardszymi, a nie ułatwiać im drogę.

„Nie oszczędzam moich wojowników”.

Nauka opiera się czarownikowi; odwagaAnthony M. Ludovici · Notes on Thus Spake Zarathustra, 1909interpretacja

Ludovici dowodzi, że czyniąc sumiennego specjalistę jedynym, który opiera się melancholijnej muzyce czarownika, Nietzsche oddaje wysoki hołd uczciwości naukowca, a sporu o strach używa, by powtórzyć, że odwaga to cała pierwotna historia człowieka.

Odwaga jako siła napędowa rozwoju człowieka.