LV. O duchu ciężkości

Me usta — ludu to usta: nadto z gruba, nadto serdecznie gadam ja dla jedwabistych zajęcy. A bardziej jeszcze obco brzmi ma mowa atramentnicom oraz lisom biurkowym. Ma dłoń — sowizdrzała to dłoń: biada wszystkim stołom i…

Zaratustra opisuje swe grube usta, sowizdrzalską dłoń, końską nogę i orli żołądek. Mówi, że stworzony jest do lotu i wrogi ciężkości i że zaśpiewa o tym choćby samemu sobie.

Kto człowieka kiedyś latać nauczy, ten wszystkich rubieży kamienie przesunie; wszystkie kamienie graniczne w powietrze mu się uniosą, a ziemię na nowo ochrzcić on będzie musiał — jako „lekką”. Struś biega prędzej, niźli…

Kto nauczy ludzi latać, przesunie wszystkie kamienie graniczne i na nowo ochrzci ziemię. Człowiek, który latać jeszcze nie potrafi, jak struś chowa głowę w ciężką ziemię; by stać się lekkim, trzeba kochać samego siebie.

Należy nauczyć się samego siebie miłować — tako ja pouczam — czerstwą i zdrową miłością: aby człek z samym sobą rad przestawał i nie wałęsał się wszędy. Takie wałęsanie się chrzci siebie „miłością bliźniego”: słowem tym…

Miłość własna musi być czerstwa i zdrowa, nie chora, aby człowiek z samym sobą rad przestawał. Jest to sztuka najwykwintniejsza i ostatnia. Dzieci już w kołysce uczy się dźwigać „dobro” i „zło”, a człowiek jak wielbłąd obarcza się cudzymi ciężarami, aż życie wydaje mu się pustynią.

Ten zaś samego siebie odkrył, kto powiada: oto jest *moje* dobro i zło: tym zmusił do milczenia kreta i karła mówiącego: „wszystkim dobry, wszystkim zły”.

Kto powiada: „oto jest moje dobro i zło”, ten odkrył samego siebie i uciszył głos powszechnej moralności.

Zaprawdę, nie znoszę ja i tych, dla których rzecz każda jest dobra, a świat zgoła najlepszy. Takich zwę ja nadto skromnymi. Niewybredność, co wszystko smakować potrafi: to nie jest smak najwykwintniejszy! Szanuję oporne…

Zaratustra wylicza, co odpowiada jego smakowi, a co go razi. Nie znosi tych, dla których wszystko jest dobre, świńskich, co wszystko przeżuwają, i osła, który mówi tylko „ta-ak”. Nie znosi też miłośników mumii i upiorów, lizusów, pasożytów i tych, którzy zawsze muszą czekać.

Wszystko w gębę kłaść i wszystko trawić — prawdziwie świński to obyczaj! Zawsze „ta-ak” mówić, tego się osieł tylko nauczył oraz kto z jego jest ducha! —

Wszystko w gębę kłaść i wszystko trawić to świński obyczaj; ciągłe przytakiwanie to obyczaj osła.

Zaprawdę, poznałem ja do głębi czekanie, — lecz tylko czekanie *na siebie*. A przede wszystkim uczyłem się stać i chodzić, i biec, i skakać, wspinać się, a tańczyć. Lecz oto ma nauka: kto się kiedyś chce lotu nauczyć,…

Zaratustra mówi, że nauczył się tylko czekania na siebie, a potem stać, chodzić, biec, skakać, wspinać się i tańczyć. Kto chce latać, musi się tego wszystkiego wprzódy nauczyć.

Po węzłowych drabinach do niejednego wdrapywałem się okna, rączymi nogi wspinałem się na niejeden wysoki maszt: na wysokich masztach poznania siadywać wydało mi się niemałą rozkoszą, — — jako małe płomyki na wysokich…

Zaratustra wspomina, jak wdrapywał się na maszty i doszedł do swej prawdy wieloma drogami, raczej doświadczając dróg, niż o nie pytając. Tym, którzy pytają „o drogę”, odpowiada: oto moja droga, a gdzież jest wasza? Drogi bowiem nie ma.

„Oto — *moja* droga, — a gdzież jest wasza? tak odpowiadam tym wszystkim, którzy mnie „o drogę” pytają. *Drogi*? — nie maż jej zgoła! —

Odpowiedź Zaratustry dla tych, którzy pytają o drogę, i zarazem zamknięcie rozdziału.