Część druga · XXXIV. O przezwyciężeniu samego siebie

Twórca musi wprzódy kruszyć wartości

Zaprawdę, powiadam ja wam: zło i dobro, które by nieprzemijające być miały — tego nie masz! Ze zła i dobra wyrastać muszą ich pokonania.

Waszymi wartości i słowy o złym i dobrym czynicie przemoc, wy twórcy wartości: i tym jest wasza ukryta miłość i dusz waszych blaski, drżenia i rozlewność.

Lecz silniejsza jeszcze przemoc wyrasta z wartości waszych i nowe przezwyciężenie: na niej kruszy się jaje i skorupa.

A kto twórcą być musi w złym i dobrym: zaprawdę, burzycielem być on wprzódy musi i winien kruszyć wartości.

I tak oto nieodłączne jest najwyższe zło od najwyższej dobroci: ta jednak jest twórcza. —

Zaratustra odnosi naukę życia do moralności. Wartościowanie jest sposobem sprawowania przemocy, a z każdych wartości wyrasta silniejsza przemoc i je kruszy, dlatego twórca musi być burzycielem.

Przewartościowanie wartości (stare i nowe tablice)Zło i dobro nie mogą być nieprzemijające; muszą się przezwyciężać, a twórca w złym i dobrym musi wprzódy kruszyć wartości.
Tworzenie i twórcaNajwyższe zło należy do najwyższej dobroci, a ta jest twórcza.
Przezwyciężenie samego siebieKażda tablica wartości ustępuje silniejszej przemocy, która z niej wyrasta, jak pisklę kruszy skorupę jaja.

Komentarze do tego fragmentu

Nietzsche w innych pismach

Twórca w dobru i złu musi niszczyćFriedrich Nietzsche · Ecce Homo, 1888Nietzsche

Nietzsche twierdzi, że formułę jego przeznaczenia zawierają słowa Zaratustry, iż kto chce być twórcą w dobru i złu, musi najpierw być niszczycielem i łamać wartości, oraz że jego dionizyjska natura nie umie oddzielić czynu przeczącego od mówienia „tak”; jako pierwszy immoralista jest on w istocie niszczycielem.

Co mówili krytycy

Anthony M. Ludovici, Notes on Thus Spake Zarathustra (1909)

Wola mocy; niszczenie z szacunku dla prawaAnthony M. Ludovici · Notes on Thus Spake Zarathustra, 1909interpretacja

Ludovici nazywa rozdział „O przezwyciężaniu samego siebie” najlepszym wykładem woli mocy w książce i dowodzi, że Nietzsche nie był burzycielem z wyboru: powiedzenie, że twórca w dobru i złu musi najpierw być niszczycielem, świadczy o jego szacunku dla prawa i samodyscypliny.

Komentarze do tego rozdziału

Co mówili krytycy

H. L. Mencken, The Philosophy of Friedrich Nietzsche (1908)

Współzawodnictwo, zwycięstwo i przewartościowanieH. L. Mencken · The Philosophy of Friedrich Nietzsche, 1908interpretacja

Mencken dowodzi, że dla Nietzschego instynkt i eksperyment ujawniają własną moc, że szczęście polega na niepohamowanym poddawaniu się woli mocy w nieustannym współzawodnictwie, przytaczając Zaratustrowe „nie do pokoju, lecz do zwycięstwa” i rzucanie kośćmi ze śmiercią, i że oznacza to krucjatę przeciw etyce poświęcania się dla niższych oraz przewartościowanie, które uwalnia wolę mocy od niesławy.