XXXIX. O poetach

— Od czasu gdym ciało lepiej poznał, — mówił Zaratustra do jednego z uczni swoich, — jest mi duch już tylko niejako duchem; zaś wszystko „nieznikome” — przenośnią jest tylko. — Słyszałem już raz o tym — odparł uczeń; —…

Zaratustra mówi, że duch i wszystko „nieznikome” są tylko przenośniami. Uczeń pyta, dlaczego mówił, że poeci kłamią za wiele. Zaratustra odmawia podania powodów, przyznaje, że sam jest poetą, i odrzuca wiarę ucznia w niego.

Przypuśćmy jednak, że ktoś z całą powagą twierdzi, że poeci kłamią zbyt wiele: ten człowiek ma rację, — my kłamiemy zbyt wiele. Umiemy zbyt mało i licha jest nasza ochoczość do nauki: przeto kłamać musimy. I któryż z…

Zaratustra zalicza siebie do poetów, którzy fałszują swe wino i lubują się w babskich gawędach. Szydzi z ich zarozumienia, że przyroda im się zwierza.

A zwłaszcza *ponad* niebem: gdyż wszyscy bogowie są poetów przenośnią, poetów podejściem!

Poeci sadzają na obłokach pstre kukły i zwą je bogami i nadludźmi. Zaratustrę nuży to, co niedostateczne, a podawane za rzeczywiste.

Gdy Zaratustra te słowa wyrzekł, żachnął się nań uczeń, wszakże się nie odzywał. Milczał też i Zaratustra; zaś oczy jego obróciły się ku wnętrzu, jak gdyby w odległe patrzały dale. Wreszcie westchnął i zaczerpnął…

Po chwili milczenia Zaratustra mówi, że jest w nim coś, co jest z jutra. Poetów uważa za powierzchownych, skłonnych do rozpusty i znudzenia, i za nieczystych mieszaczy.

Och, zanurzałem i ja swe sieci w ich morze w nadziei dobrego połowu; lecz za każdym razem wyciągałem z toni głowę starego boga. Tak oto zgłodniałemu dawało morze kamień. I oni sami bodaj że z morza pochodzą. Oczywiście…

Sieć Zaratustry wyławia głowę starego boga, a tam, gdzie powinna być dusza, znajduje słony śluz. Próżne morze porównuje do pawia, który roztacza ogon przed wzgardliwym bawołem, co jest przypowieścią o poetach.

Pokutników ducha widziałem nadchodzących: z poetów oni wyrośli. —

Zaratustra mówi, że znużył go duch poety, i spodziewa się, że duch ten znuży się samym sobą. Widział, jak poeci się zmieniali i zwracali spojrzenie ku sobie.