doktryna Pozostańcie wierni ziemi; ciało jest wielkim rozumem, jaźnią, której służy duch; przeciw wzgardzicielom ciała.
Gdy Zaratustra zaszedł do najbliższego miasta, co u skraju lasów leżało, znalazł tam wiele ludu zgromadzonego na rynku, gdyż było obwieszczone, iż linoskok da widowisko. I Zaratustra tako rzekł do ludu: — *Ja was uczę…
Domaga się wierności ziemi i odrzuca nadzieje zaświatowe oraz wzgardę dla ciała.
Czytaj w książce →Zaklinam was bracia *pozostańcie wierni ziemi* i nie wierzcie tym, co wam o nadziemskich mówią nadziejach! Truciciele to są, wiedni czy nieświadomi!
Słynne wezwanie, by dochować wierności ziemi, a nie zaświatowym nadziejom.
Czytaj w książce →Cierpienieć to było i niemoc — co stworzyło wszystkie zaświaty; i ów krótki obłęd szczęścia, którego zaznaje tylko cierpiący. Znużenie to było, co jednym skokiem chciało dotrzeć do ostatnich krańców, krokiem…
Ciało zwątpiło o ciele i o ziemi, a potem wymyśliło „tamten świat”, który jest w istocie niebiańską nicością.
Czytaj w książce →Nowej dumy uczyło mnie me „ja”, jej to ludzi uczę: nie wtykać nadal głowy w piasek rzeczy niebieskich, lecz wznosić ją wolno: głowę ziemską, co ziemską stwarza treść!
Rzetelne „ja”, tworząca i wartościująca miara rzeczy, zakłada ciało i nadaje ziemi sens.
Czytaj w książce →Nowej dumy uczyło mnie me „ja”, jej to ludzi uczę: nie wtykać nadal głowy w piasek rzeczy niebieskich, lecz wznosić ją wolno: głowę ziemską, co ziemską stwarza treść!
Zasadnicze wezwanie rozdziału: nosić głowę wolno na ziemi, zamiast chować ją w piasek rzeczy niebieskich.
Czytaj w książce →Wiele chorego ludu bywało zawsze wokół tych, co poezje tworzą i bogożądnymi są: zawziętą pałają oni nienawiścią przeciw poznającemu i przeciw tej najmłodszej cnocie, która zwie się: rzetelność. Wstecz spoglądają oni…
Nawet bogożądni najbardziej wierzą we własne ciało, a zdrowe ciało mówi o sensie ziemi.
Czytaj w książce →„Ciałem jestem i duszą” — powiada dziecko. I dlaczegóż by nie należało mawiać jako dzieci? Lecz człek ocknięty i uświadomiony powiada: ciałem jestem na wskroś i niczym ponadto; zaś dusza jest tylko słowem na coś do…
Dusza zostaje sprowadzona do słowa na coś w ciele, a ciało nazwane „wielkim rozumem”, który przewyższa „ja”.
Czytaj w książce →Ciało jest wielkim rozumem, mnogością o jednej treści, jest wojną i pokojem, jest trzodą i pasterzem.
Główne sformułowanie rozdziału: ciało jako wielki rozum.
Czytaj w książce →Co zmysł wyczuwa, co duch poznaje, nigdy temu końca nie masz. Lecz zmysł i duch przekonać by cię rade, iż one to są końcem rzeczy wszelkich: tak bardzo próżne są. Narzędziem i igraszką jest zmysł i duch, poza nimi jest…
Samość, utożsamiona z ciałem, panuje nad „ja” i używa myśli w służbie swego bólu i swej rozkoszy.
Czytaj w książce →Bracie mój, jeśli cnotę posiadasz, a jest ona twoją cnotą, masz ją nie społem z kimkolwiek, lecz dla siebie wyłącznie. Lecz, — oczywiście! — ty pragniesz ją po imieniu nazywać, pieścić, za uszy ją psotnie targać i z nią…
Cnotę należy kochać jako ziemską, nie jako boskie prawo ani drogowskaz ku nadziemiom i rajom.
Czytaj w książce →Czymże jest ten człowiek? Kupą chorób, co przez ducha sięgają w świat: i tam oto łupu swego szukają. Czymże jest ten człowiek? Kłębem dzikich węży, które rzadko w spokoju się kupią: i oto rozpełzają się one wszędy i…
Dusza wykłada sobie cierpienie i pożądanie ciała jako żądzę mordu.
Czytaj w książce →To są suchotnicy na duszy: ledwie zrodzeni i już umierać poczynający i roztęsknieni ku naukom znużenia i samozaparcia. Pragnęliby nie żyć, zaś my mamy przytakiwać tej ich woli! Miejmy się na baczności i nie budźmy tych…
Ich jednostronne oko widzi tylko jedno oblicze bytu i dlatego zaprzecza życiu i ziemi.
Czytaj w książce →Ukochałem las. Ciężko żyć po miastach: zbyt wielu tam jurnych. Czyż nie lepiej wpaść w ręce zbrodniarza, niźli w marzenia chutliwej kobiety? Patrzcież mi na te otroki! — wszak ich oczy mówią wyraźnie, — nie znają oni…
Chce, by ludzie byli przynajmniej tak niewinni jak zwierzęta, a nie zabijali swych zmysłów.
Czytaj w książce →Radzęż ja wam, abyście zabili w sobie zmysły? Ja wam doradzam zmysłów niewinność!
Zmysły mają pozostać niewinne, a nie zostać zabite.
Czytaj w książce →Obyż przyszli kaznodzieje *rychłej* śmierci! To by mi były wichry pożądane i otrząsacze drzewa życia! Zewsząd słyszę jednak tylko kaznodziejów powolnej śmierci i cierpliwości na wszystko, co „ziemskie”. Ach, wy to…
Atakuje kaznodziejów powolnej śmierci i cierpliwości na wszystko, co „ziemskie”, mówiąc, że to ziemskie zbyt długo ich cierpi.
Czytaj w książce →Niechże skon wasz nie będzie bluźnierstwem człowiekowi i ziemi, przyjaciele moi: upraszam to sobie od miodu dusz waszych. W skonie waszym niech płonie duch i cnota wasza, jako zorza wieczorna ponad ziemią, — w…
Pragnie, by jego skon sprawił, że przyjaciele tym bardziej ukochają ziemię, i sam chce się w ziemię obrócić.
Czytaj w książce →Wzwyż wzlatują ducha naszego zamysły: i tym są one przenośnią naszego ciała; są przenośnią jego wywyższenia. Takich wywyższeń przenośnie są imionami cnót. Tako przechodzi ciało szlakiem dziejów, jako stające się i…
Ciało jest stającym się i walczącym; duch jest jedynie jego heroldem i oddźwiękiem.
Czytaj w książce →Tu zamilkł Zaratustra i spojrzał z miłością na uczniów swoich. Niebawem podjął w te słowa: — a przemienił się głos jego. Pozostańcie wierni ziemi, bracia moi, wierni potęgą waszej cnoty! Wasza miłość darząca i wasze…
Cnotę, która odlatuje ku ścianom wieczności, trzeba zawrócić ku ciału i życiu, aby nadała ziemi treść ludzką.
Czytaj w książce →Pozostańcie wierni ziemi, bracia moi, wierni potęgą waszej cnoty! Wasza miłość darząca i wasze poznanie niechaj służą ziemskiej treści! Tako proszę i zaklinam was.
Słynne wezwanie do wierności ziemi.
Czytaj w książce →Patrzcież mi na te schroniska kapłanów! Świątyniami zwą oni te słodkowonne jaskinie. Och, to fałszowane światło, to zdławione powietrze! Tu duszy do własnych wyżyn — wzbijać się nie wolno! Gdyż tak oto brzmi nakaz…
Przedkłada jasne niebo, murawę i kraśne maki nad trupie, kirem okryte życie kapłanów.
Czytaj w książce →Bodaj żeby się on znużył swą wzniosłością, ów wzniosły: wówczas dopiero jego piękno świtać pocznie, — wtedy ja go skosztuję i zasmakuję w nim. I wówczas dopiero, kiedy się od siebie odwróci, przeskoczy on swój cień…
Jego szczęście powinno pachnieć ziemią, nie wzgardą ziemi, jak byk przy pługu.
Czytaj w książce →Ku wzgardzie rzeczy ziemskich podmówiono ducha waszego, lecz nie trzewia wasze: one jednak potężniejszymi w was są! I oto sroma się duch wasz, iż trzewiom powolny być musi, i ze wstydu bocznymi skrada się ścieżki i…
Ducha podmówiono do wzgardy rzeczy ziemskich, lecz trzewia, pożądanie ciała, są w poznających potężniejsze.
Czytaj w książce →— Od czasu gdym ciało lepiej poznał, — mówił Zaratustra do jednego z uczni swoich, — jest mi duch już tylko niejako duchem; zaś wszystko „nieznikome” — przenośnią jest tylko. — Słyszałem już raz o tym — odparł uczeń; —…
Lepsze poznanie ciała czyni ducha i to, co „nieznikome”, zwykłymi przenośniami, co otwiera całą rozmowę.
Czytaj w książce →Złoto wszakże i śmiech — czerpie on z serca ziemi: gdyż, abyś wiedział o tym, — *serce ziemi jest ze złota*”.
Prawda przemawia z serca ziemi, które daje złoto i śmiech, nie popiół.
Czytaj w książce →Rozkosz: dla wszystkich włosiennicowych ciała gardzicieli ich żądło i pręgierz, jako „świat” klęta przez wszystkich zaświatowców: gdyż szydzi ona i drwi ze wszystkich błędnych i obłędnych mistrzów. Rozkosz: dla hołoty…
Rozkosz jest żądłem dla wzgardzicieli ciała i zaświatowców, lecz niewinnym szczęściem i wielkim skrzepieniem dla serc wolnych.
Czytaj w książce →I wonczas stało się — i zaprawdę, stało się to po raz pierwszy! —, że słowo jego uświęciło *samolubstwo*, krzepkie, zdrowe samolubstwo, co z potężnej duszy tryska: — — z duszy potężnej, z którą ciało bujne w parze…
Zdrowe samolubstwo należy do wyniosłego, tanecznego ciała, którego ochoczość zwie samą siebie cnotą.
Czytaj w książce →Kto człowieka kiedyś latać nauczy, ten wszystkich rubieży kamienie przesunie; wszystkie kamienie graniczne w powietrze mu się uniosą, a ziemię na nowo ochrzcić on będzie musiał — jako „lekką”. Struś biega prędzej, niźli…
Ziemia zostanie na nowo ochrzczona jako „lekka”.
Czytaj w książce →Zaprawdę, nie znoszę ja i tych, dla których rzecz każda jest dobra, a świat zgoła najlepszy. Takich zwę ja nadto skromnymi. Niewybredność, co wszystko smakować potrafi: to nie jest smak najwykwintniejszy! Szanuję oporne…
Kocha krew i ciało, a odpychają go mumie, upiory i pobielane dusze.
Czytaj w książce →„Dla schludnego wszystko schludne” — powiada lud. Ja zaś rzekę wam: „świnia wszystko oświni!” Przeto każą gnuśniki i zwieszające głowę świętoszki, którym i serce już obwisło: „Świat jest plugawym potworem”. Gdyż oni…
Na świecie jest wiele plugastwa, lecz nie jest on potworem; sam wstręt stwarza skrzydła.
Czytaj w książce →Oto czeka łódź, — tędy to w wielkie Nic płynie się może. — Lecz któż w to „być może” zstąpić zechce? Nikt z was w łódź śmierci zstąpić nie pragnie! Jakże to *znużonymi światem* chcecie wy się zwać! Światem znużeni! A…
Na ziemi jest wiele dobrych wynalazków, dla których należy ją miłować.
Czytaj w książce →Tak mówił poczciwiec, sapał zaś przy tym i pocił się przy swych słowach: tak, że krowy dziwiły się ponownie. Zaratustra wszakże przy tych twardych jego słowach spoglądał mu w twarz z uśmiechem i potrząsał głową w…
Zaratustra odczytuje charakter żebraka z jego żołądka i diety — jarosza, który lubi miód.
Czytaj w książce →„Cicho! Cicho! Czyż nie doskonałym stał się właśnie świat? Cóż to ze mną dzieje się? Jak pieściwe wiatru tchnienie po taflowej morza toni tańczy niewidzialnie, lekko, jak puch zwinnie: tak oto — sen po mnie pląsa. Oka…
Dusza jest nawą w cichej zatoce, która przylgnęła do wierniejszego lądu i wsparła się o ziemię.
Czytaj w książce →Wówczas Zaratustra, zdziwiony nawałem tych złośliwych odpowiedzi, cofnął się żywo ku wrotom swej jaskini i, zwróciwszy się do gości, krzyknął mocnym głosem: — O, wy sowizdrzały i figlarze! Czemuż to udajecie przede mną…
Zaratustra wprost odrzuca niebo i mówi, że mężowie chcą królestwa ziemskiego.
Czytaj w książce →Lecz my nie pragniemy bynajmniej dostać się do królestwa niebieskiego: mężami staliśmy się, — *przeto chcemy królestwa ziemskiego*.
Bezpośrednie wyznanie wierności ziemi wbrew wszelkiemu niebu.
Czytaj w książce →Förster-Nietzsche odnotowuje, że część trzecia powstała w Nicei zimą 1883–84, a „O starych i nowych tablicach” podczas wspinaczki do Eze, wśród cielesnej sprawności i tańca, oraz że część czwarta, pisana z przerwami w latach 1884–85, przeznaczona była „tylko dla moich przyjaciół” i wydrukowana w czterdziestu egzemplarzach, z których rozdał tylko siedem, choć wciąż planował część piątą i szóstą.
Nietzsche: „Ciało jest natchnione: pomińmy kwestię duszy”.
Mencken twierdzi, że krytycy wyszydzali Nietzschego jako burzyciela, który niszczy, nie odbudowując, a Zaratustra (od kwietnia 1883 roku) był jego odpowiedzią: nadczłowiek, do którego człowiek jest mostem od małpy, sens ziemi, której ludzie mają pozostać wierni, zamiast szukać nagród poza gwiazdami.
Podkreśla nakaz wierności ziemi zamiast spoglądania poza gwiazdy.
Mencken dowodzi, że Nietzsche uczynił doskonalenie ciała pierwszym krokiem postępu, że wyzwolona wola życia nadczłowieka zostanie przez dobór naturalny wyszlifowana w trafny instynkt, co streszcza Zaratustrowe „Stwardniejcie!”, i że w przeciwieństwie do Schopenhauera, Comte’a i humanitarystów Nietzsche uważał człowieka za istotę ziemską, która wznosi się dopiero po zrzuceniu transcendentnej moralności.
Czyni sprawność ciała warunkiem wszelkiego postępu umysłowego.
Mencken dowodzi, że powrót czyni nadczłowieka bohaterskim, mówiącym „tak” życiu, i że epistemologia Nietzschego była gruntownym empiryzmem: nadczłowiek jest materialistą, który zna umysł tylko jako funkcję ciała, ufa instynktowi i zmysłom, szuka wiedzy o tym, jak, a nie dlaczego, i jest w najwyższym sensie utylitarystą.
Utrzymuje, że nadczłowiek zna umysł tylko jako funkcję ciała i pomija zaświaty.
Ludovici twierdzi, że w rozdziale „O wzgardzicielach ciała” Zaratustra nazywa intelekt małym rozumem, a instynkty wielkim rozumem, przyjmując pogląd Schopenhauera na intelekt jako narzędzie ciała i przestrzegając przed wynoszeniem rozumu ponad instynkty.
Objaśnia ducha jako narzędzie ciała, a instynkty jako większy rozum.
Ludovici dowodzi, że ważąc rozkosz, żądzę władzy i samolubstwo, Nietzsche chciał zwrócić zdrowym ludziom niewinność i czyste sumienie w ich pragnieniach, a nie dać przyzwolenia pospolitym czy słabym, i że jego nauka jest ezoteryczna, ma bowiem uchronić ludzi wyższych przed kompromitowaniem swego geniuszu tradycyjnymi wartościami.
Niewinność instynktów i zdrowa przyjemność zmysłowa przeciw chrześcijańskiemu poniżaniu.
To eksperyment z interaktywną lekturą i z wykorzystaniem AI, by pomóc ci się rozwijać. Tako rzecze Zaratustra to tekst, z którym współczesnemu czytelnikowi notorycznie trudno się zmierzyć; potraktowany jednak jako zestaw ćwiczeń umysłowych, z pewnością odmieni twoje myślenie, zanim dotrzesz do końca. Po drodze pomoże ci towarzyszka, która jest zawsze obok książki.
Czy podejmujesz wyzwanie?
Nietzsche w innych pismach
Nietzsche twierdzi, że „Pieśń nocna” powstała w Rzymie nad Piazza Barberini, część druga w dziesięć dni w Sils, trzecia w Nicei, a „O starych i nowych tablicach” podczas wspinaczki od stacji do Eze, przy czym żadna część nie zajęła więcej niż dziesięciu dni; jego energia twórcza zbiegała się z wielką sprawnością ciała, tańcem, chodzeniem i śmiechem.
„Ciało jest natchnione: pomińmy kwestię duszy”.
Nietzsche twierdzi, że wyróżnia go zdemaskowanie moralności chrześcijańskiej, tej Kirke wszystkich myślicieli, jako antynatury: uczy ona pogardy dla instynktów, wymyśla duszę, by sprzeciwić się ciału, czyni płeć nieczystą, a miłość własną złem, i wyraża wolę nicości dekadenckich kapłanów; moralność jest idiosynkrazją dekadentów szukających zemsty na życiu.
Moralność chrześcijańska oczernia ciało, płeć i miłość własną.
Nietzsche twierdzi, że nie powiedział niczego, czego nie powiedziałby już ustami Zaratustry; zdemaskowanie moralności łamie historię na dwoje, ujawniając, że „Bóg”, „zaświaty” i „prawdziwy świat”, „dusza”, „grzech” i „wolna wola” zostały wymyślone, by zdeprecjonować jedyny świat, wzgardzić ciałem i uczynić mówiącego „tak” „złym”: Dionizos przeciw Ukrzyżowanemu.
Duszę wymyślono, by okryć pogardą ciało i jego rzeczywiste potrzeby.