LXV. Wiła

Gdy Zaratustra minął skałę na zboczu, ujrzał nieopodal na pochyłości drogi człowieka miotającego się jak opętany i powalającego się wreszcie twarzą na ziemię. „Baczność! — rzekł Zaratustra do swego serca, snadź ten jest…

Zaratustra znajduje na ziemi drżącego starca, który zawodzi wierszem do okrutnego Boga-myśliwca, co go dręczy. Błaga Boga, by wrócił, by był jego bólem i ostatnim szczęściem.

— Tu jednak Zaratustra dłużej pohamować się nie zdołał, pochwycił kij i począł z całych sił bić biadającego. „Zaprzestań! — wołał z jadowitym śmiechem,— zaprzestań, ty aktorze! Ty fałszerzu! Ty łgarzu z głębi duszy!…

Zaratustra okłada zawodzącego kijem i nazywa go aktorem i fałszerzem. Starzec przyznaje, że było to przedstawienie, że grał pokutnika ducha i że Zaratustra mu uwierzył.

— Przebieglejszych ode mnie mogłeś był oszukiwać,— odparł twardo Zaratustra.— Ja nie mam się na baczności przed oszustami, ja muszę być bez ostrożności: tak chce dola ma. Ty wszakże — *musisz* oszukiwać: na tyle znam…

Zaratustra mówi, że czarownik musi oszukiwać i dla samego siebie nie ma już żadnego kłamstwa. Czarownik podaje się za największego człowieka, po czym przyznaje, że szukał wielkości i poniósł klęskę. Zaratustra czci tę jedyną szczerą chwilę.

Czyż nie wiesz o tym, o Zaratustro? *Ja szukam Zaratustry*.

Zapytany, czego szukał i czemu wystawiał Zaratustrę na próbę, czarownik mówi, że szuka człowieka wielkiego i na wskroś rzetelnego — że szuka Zaratustry.

— Tu nastało długie między nimi milczenie; Zaratustra zatonął w myślach tak głęboko, że aż oczy przymknął. Po czym, zwróciwszy się do wiły, pochwycił jego rękę i rzekł pełen ugrzecznienia i przebiegłości: Dobrze więc!…

Zaratustra po długim milczeniu wskazuje czarownikowi drogę do swej jaskini i zwierząt. Mówi, że nie widział jeszcze wielkiego człowieka, tylko nadęte żaby, i odchodzi, śmiejąc się, pocieszony.