XL. O wielkich zdarzeniach

I oto jest opowieść o rozmowie Zaratustry z psem ognistym: Ziemia — mówił on — ma skórę; na skórze tej są choroby. Jedna z tych chorób zwie się, na przykład „człowiek”. Inna znowuż spośród tych chorób zwie się „pies…

Zaratustra nazywa psa ognistego brzuchomówcą ziemi, zgorzkniałym, zakłamanym i płytkim, i zaprzecza, by ryczące przewroty były wielkimi wydarzeniami. Przestrzega obalaczy posągów, a królom i kościołom radzi, by dali się obalić, aby mogli odżyć.

I wierzaj mi, luby wrzasku piekielny! Największe wydarzenia — to nie nasze najgłośniejsze, lecz nasze najcichsze godziny.

Zaratustra mówi, że świat obraca się niedosłyszalnie wokół wynalazców nowych wartości.

Tak oto mówiłem przed psem ognistym: wówczas przerwał mi mrukliwie i pytał: „Kościół? Cóż to jest?” „Kościół, odpowiedziałem, jest rodzajem państwa i to najbardziej zakłamanym. Lecz milcz, ty psie obłudny! Znasz przecie…

Zapytany, czym jest kościół, Zaratustra nazywa go najbardziej zakłamanym rodzajem państwa. Pies ognisty wścieka się z zawiści, słysząc, że państwo uchodzi za najważniejsze zwierzę.

Złoto wszakże i śmiech — czerpie on z serca ziemi: gdyż, abyś wiedział o tym, — *serce ziemi jest ze złota*”.

Zaratustra opowiada o innym psie ognistym, który przemawia z serca ziemi i zieje złotem i śmiechem. Pierwszy pies ognisty, zawstydzony, wpełza z powrotem do swej jamy.