Część trzecia · LIII. Powrót

Z powrotem w góry: kichające zdrowie

Sztywnych mędrców ich: zwałem mędrcami, nie sztywnymi: i tak oto nauczyłem się słowa połykać. Grabarzy ich: zwałem badaczami i zgłębiaczami, — tak oto nauczyłem się słowa zmieniać.

Grabarze chorób się dokopują. Pod starym gruzem złe czyhają wonie. Nie należy poruszać bagniska. Na górach żyć należy.

Radosnymi nozdrzami rad górską wdycham swobodę! Wyzwolony jest mój nos od wszelkiej woni człowieczej!

Ostrym łachotana powietrzem, niby winem piennym, *kicha* ma dusza, — kicha i woła do się radośnie: zdrowia! —

Tako rzecze Zaratustra.

Nie należy poruszać bagniska; na górach żyć należy. Znów oddychając górską swobodą, jego dusza kicha i woła do siebie radośnie.

SamotnośćWybiera góry i ich czyste powietrze zamiast ludzkiego bagniska.
Choroba, ozdrowienie i wielki wstrętJego dusza kicha: „Zdrowia!”, wracając do siebie po ludzkim zaduchu.

Komentarze do tego fragmentu

Co mówili krytycy

Georg Brandes, Aristocratic Radicalism (1889)

Kłamstwa litości i górskie powietrzeGeorg Brandes · Aristocratic Radicalism, 1889wykład

Brandes twierdzi, że największe niebezpieczeństwo Zaratustry wśród ludzi tkwiło w pobłażliwości i litości, które nauczyły go kłamać wśród dobrych, i że wraca on w wolne górskie powietrze, by siedzieć wśród potrzaskanych i do połowy zapisanych tablic, czekając godziny, gdy lew przyjdzie z gołębiami.

Komentarze do tego rozdziału

Nietzsche w innych pismach

Natchnienie jako objawienieFriedrich Nietzsche · Ecce Homo, 1888Nietzsche

Nietzsche twierdzi, że Zaratustra powstał w natchnieniu o sile objawienia: myśli rozbłyskiwały jak błyskawica, bez wyboru, w ekstazie, w której bolesne partie były niezbędnymi odcieniami światła, a obrazy narzucały się mimowolnie, jak mówi Zaratustra: „wszystkie rzeczy przychodziły i ofiarowywały się jako przenośnie”.

Co mówili krytycy

Elisabeth Förster-Nietzsche, Introduction to Thus Spake Zarathustra (1905) — Źródło stronnicze: autorka kształtowała pośmiertną reputację Nietzschego i nie jest wiarygodną interpretatorką.

Nietzschego opis natchnieniaElisabeth Förster-Nietzsche · Introduction to Thus Spake Zarathustra, 1905biografia

Förster-Nietzsche przytacza Ecce Homo, gdzie Nietzsche opisuje pisanie Zaratustry jako natchnienie w dawnym sensie: myśli rozbłyskujące jak błyskawica, z koniecznością, ekstazę i mimowolność obrazów, w której wszystkie rzeczy zdają się przychodzić i chcieć stać się przenośniami.

Anthony M. Ludovici, Notes on Thus Spake Zarathustra (1909)

Litość jako największe niebezpieczeństwo NietzschegoAnthony M. Ludovici · Notes on Thus Spake Zarathustra, 1909biografia

Ludovici odczytuje „Powrót do domu” jako autobiografię: Nietzsche wyznaje, że litość była jego największym niebezpieczeństwem, przeciwstawiając dalekowzroczną miłość prawodawcy do potomności pośledniejszemu współczuciu dla bliźniego, z którego powodu cierpiał, i wraca do samotności, by dojść do siebie po próbie bycia wszystkim dla wszystkich.