Fragmenty: 7
Wiele krain widział Zaratustra i ludów wiele: tak odkrył zło i dobro wielu ludów. I nie znalazł Zaratustra większej potęgi na świecie ponad zło i dobro. Żyć by nie zdołał żaden naród, który by wprzódy nie był oceniał;…
Zaratustra opowiada, że w swych wędrówkach nie znalazł na świecie większej potęgi niż zło i dobro. Każdy naród ocenia inaczej, by się zachować, a jego tablica wartości wyraża to, co uważa za trudne, i to, co pozwala mu panować.
Czytaj w książce →
„Będziesz zawsze pierwszy; innych będziesz przewyższał: niech twa zawistna dusza nikogo nie kocha oprócz przyjaciela chyba”, — drżeniem nawiedzało to duszę Greka i wiodło go na drogę wielkości. „Prawdę mów, a dobrze łuk…
Przytoczone zostają cztery tablice: greckie dążenie, by być zawsze pierwszym, perskie mówienie prawdy i władanie łukiem (lud, od którego pochodzi imię Zaratustry), cześć dla rodziców i wierność nawet w sprawach złych.
Czytaj w książce →
Zaprawdę, ludzie sami nadali sobie wszelkie swe zło i dobro. Zaprawdę, nie przejęli go, ani go nie znaleźli, nie spadło im też ono jako głos z nieba. Wartości nadał rzeczom człowiek w potrzebie samozachowawczej, — on…
Wartości nie spadły z nieba; człowiek nadał je rzeczom w potrzebie samozachowawczej i dlatego zwie się „człowiekiem”, czyli oceniającym. Ocena jest skarbem ocenianych rzeczy, a zmiana wartości wymaga twórcy, który niszczy.
Czytaj w książce →
Oceniać znaczy tworzyć: słuchajcież mi, twórcy! Ocena jest wszelkich ocenianych rzeczy skarbem i klejnotem.
Zaratustra wzywa twórców, by usłyszeli, że ocenianie jest tworzeniem.
Czytaj w książce →
Twórcze były przede wszystkim ludy, znacznie później dopiero jednostki; zaprawdę, jednostka jest sama tworem najmłodszym. Narody zawiesiły niegdyś tablice dobra ponad sobą: miłość, co chce panować, oraz miłość, co…
Pierwszymi twórcami były ludy, a jednostka jest tworem najmłodszym. Tablice dobra zrodziły się z miłości, co chce panować, i miłości, co pragnie ulegać, a bezmiłosne „ja”, szukające tylko własnej korzyści, jest zgubą trzody.
Czytaj w książce →
Wiele krain widział Zaratustra i ludów wiele: większej na świecie potęgi nie znalazł Zaratustra ponad dzieła miłujących: „zło” i „dobro” to ich imiona. Zaprawdę, potworna jest potęga takiego chwalenia i przyganiania.…
Zaratustra powtarza swe odkrycie o dziełach miłujących i pyta, kto zarzuci jarzmo na tysiąc grzbietów tego zwierzęcia. Tysiąc celów było dla tysiąca narodów, lecz nie było jednego celu, a bez celu brakować może samej ludzkości.
Czytaj w książce →
Powiedzcież mi jednak, bracia: jeśli ludzkości celu jeszcze brak, zali nie brak jeszcze — jej samej?
Rozdział kończy się pytaniem: czy bez celu nie brak jeszcze samej ludzkości?
Czytaj w książce →
Co mówili krytycy
Mencken dowodzi, powołując się na Zaratustrowy opis tablic wielu ludów, że każdy kodeks moralny jest zmiennym wyrazem celowości i woli mocy danego ludu, że bóg ludu jedynie odzwierciedla jego aktualne idee i że dziesięć przykazań nie jest bardziej niezmiennych niż ustawy parlamentu.
Mencken dowodzi, powołując się na Zaratustrowy opis tablic wielu ludów, że każdy kodeks moralny jest zmiennym wyrazem celowości i woli mocy danego ludu, że bóg ludu jedynie odzwierciedla jego aktualne idee i że dziesięć przykazań nie jest bardziej niezmiennych niż ustawy parlamentu.
Ludovici twierdzi, że rozdział „O tysiącu i jednym celu” otwiera Zaratustrową naukę o względności moralności, ogłaszając wszelką moralność środkiem do mocy, z wersetami o Grekach, Persach, Żydach i Niemcach, a jego zakończenie diagnozuje korzeń nowoczesnego nihilizmu: człowiek nie ma celu.